آغاز فعالیت کافینتها را میتوان به بیش از ۱۰ سال قبل در محدود شهرهای بزرگ مربوط دانست که تنها با تعداد کمی رایانههای میزی، دسترسی اشتراکی را برای کاربرانی که نیازمند سرویسهای ارائه شده مبتنی بر اینترنت که بیشتر استفادهکنندگان آن گردشگران بودند، فراهم میکند.
بستر دسترسی این سرویسدهندهها معمولا از طریق خطوط Dial Up و با سرعت اندک بود بطوری که آنها برای فراهم کردن سرویس برای چندین مشترک نیازمند اتصال به دو و یا چند خط تلفن بودند، به همین دلیل استفاده کننده مجبور به پرداخت هزینه بسیار بالایی برای انجام فعالیتهای خود بود و کاربر به ازای استفاده از یک ساعت اینترنت در سال ۷۸ هزینهای برابر ۱۰۰۰ تومان و حتی بالاتر را پرداخت میکرد همچنین به دلیل هزینه بالای فراهم آوردن تجهیزات، تاسیسکنندههای آن نیز محدود بودند.
با گسترش شرکتهای ارائه کننده سرویسهای اینترنتی در شهرهای بزرگ و همچنین آشنایی نسل جوان با رایانه و خدماتی محدود که از بستر اینترنت ارائه میشد، گرایش به شبکه جهانی افزایش یافت، اما همچنان به دلیل گران بودن هزینه اینترنت جهت اتصال مستقیم به سرویس دهنده و همچنین تعداد کم رایانهها در بازار ایران، کافینتها بیشتر مورد استقبال نسل جوان برای آشنایی با شبکه جهانی قرار گرفتند و نقش مهم خود را به نمایش گذاشتند بطوریکه بیشترین دسترسی کاربران را به سرویسهای اینترنت فراهم آوردند.
اما مهمتر کاربری بدون نظارتی بود که همان زمان نیز برای جوان و شاید نوجوانان ارائه میشد که شاید نوعی تهدید برای این جامعه جوان بود.
اتاقهای اینترنتی عمومی در مناطق مختلف نسبت به وسعت کافینتها تاسیس شد همچنین رقابت میان جوانان در یادگیری و فصل جدید ارتباطی در میان آنها باعث شد گرایش بیشتری به این مراکز داشته باشند.
به تدریج هم آشنایی جامعه و هم ارائه سرویسها گسترش یافت و در سال ۸۴ سیستم جامع فیلترینگ در دروازه درخواست های اینترنت ایران قرار گرفت که این نوعی کنترل برای تمام سرویسدهندهها و به ویژه کافینتها محسوب میشد.
با ارائه خطوط پرسرعت از طریق راههای مختلف به کافی نتها و تمام کاربران و همچنین ارزان شدن آن در سالهای اخیر و ورود آسان قطعات رایانه، تعداد آنها افزایش یافت آنقدر که امروز در هر خیابانی از شهر بزرگی چون اصفهان حرکت میکنی اتاقی برای اتصال ارزان قیمت به اینترنت فراهم و یا حتی در مناطق مرکزی شهر بیشتر رستورانها و کافیشاپ سرویس اینترنت را ارائه میکنند.
کافینتهای امروز که صاحبان آن را بیش تر جوانان هستند مرکز ارائه انواع خدمات شدهاند آنچنان که از پروژههای دانشجویی تا فروش کارتهای شارژ و غیره را انجام میدهند.
در همین رابطه رییس سازمان نظام صنفی رایانهیی اصفهان گفت: تمامی کافینتها باید از اتحادیه مجوز فعالیت دریافت نموده و به عضویت اتحادیه درآمده باشند که متاسفانه تنها تعداد کمی از آنها در وضعیت فعلی به این امر عمل کردهاند.
کاظم آیتاللهی در گفتوگو با خبرنگار ایسنا با اشاره به قوانین تعریف شده برای این گروه شغلی اظهار کرد: تنها یک سری قوانین جزئی از جمله سوء پیشینه و دیگر منشورهای اخلاقی برای آغاز فعالیت تعریف شده است که فرد مورد نظر ملزم به انجام آن در زمان فعالیت نیز میباشد.
وی افزود: سازمان نظام صنفی رایانهیی و در بخشی نیز دستگاههای دولتی بر اساس وظیفه تعریف شده، اجرای قوانین توسط کافی نتها را کنترل میکند.
رییس سازمان نظام صنفی رایانهیی اصفهان با اشاره به اینکه تمامی کافینتها باید در نظام صنفی رایانهیی عضو باشند تصریح کرد: اگر دستگاههای دولتی همکاری کنند به زودی تمامی آنها به عضویت سازمان در آمده و مراکز متخطی نیز تعطیل خواهند شد.
وی همچنین معتقد بر این است که هیچگونه نظارت و کنترل کاربری بر کافینتها ارائه نشده و الزامی نیز برای وجود آن نیست. حجم زیادی از کنترل دسترسی، از جانب دولت تامین میشود و نیازی به کنترل بیش از آن نیست، حتی کافینتها میتوانند از شبکههای مجازی اتصال بینالمللی VPN استفاده کنند چراکه خود این شبکهها نیز تا اندازهای کنترل میشود.
وی میگوید پیش از آنکه فضای مجازی را برای دسترسی جامعه عمومی دچار محدودیت کنیم باید فرهنگسازی استفاده از آن را در جامعه ارائه کنیم چرا که فضاهای متفاوت دیگری از جمله فرودگاهها، کافیشاپها نیز هستند و فردی که هدف اشتباهی را دنبال میکند میتواند از هرکدام از این مراکز استفاده کند.
حال با در نظر گرفتن گفتههای رییس نظام صنفی رایانه ای اصفهان نکته دیگر اینکه چرا هنوز با توجه به ارائه سرویس های پرسرعت خانگی، جوانان و نوجوانان و برخی افراد برای انجام امور خود همچنان به این اتاق ها مراجعه می نمایند؟ شاید جواب این است که استفاده از سرویس های VPN و محدودیت بیش از اندازه مخابرات باعث شده است که بسیاری، اینترنت نیمه گران آزاد را به سرویس های خانگی ترجیح دهند.
حال این سوال وجود دارد که به عنوان نمونه اگر فردی با وجود تعداد زیاد این مراکز در سطح شهر از تعدادی کافی نت استفاده و به شکستهای امنیتی اقدام کند، پس از پیگیری دستگاههای مربوط و کنترل شناسه چه کسی میتواند پاسخگوی موارد مطرح شده باشد؟
یک کارشناس فنآوری اطلاعات معتقد است: این گروه که آنها را دفاتر ارائه خدمات عمومی مینامند زیر مجموعه اداره بازرگانی بوده و این اداره وظیفه پیگیری نظارت بر آنها را بر عهده دارد.
وحید ماکنالی در گفتوگو ایسنا افزود: استانداری کمیتهای را برای پیگیری تخلفات اینترنتی مشخص کرده که اداره ارشاد، شرکت مخابرات، اماکن و دیگر سازمانهای دخیل موظف شدهاند آئیننامههای لازم را تدوین و تصویب کنند که کافینتها نیز از جمله زیرمجموعههای موظف به انجام قوانین هستند.
وی با اشاره به قوانین جرائم رایانهیی بیان داشت: بر اساس این قوانین همه سرویسدهندهها وظیفه دارند گزارش سرویسی را که به کاربران ارائه میکنند تا مدت شش ماه ذخیره و در صورت لزوم ارائه کنند که کافینتها نیز از جمله آن هستند اما متاسفانه این مساله در هیچکدام از کافی نتهای سطح شهر ارائه نمیشود.
به گفته این کارشناس در صورت اجرای قوانین جمعآوری شده و تصویب نهایی آن که میتواند از طرف وزارت کشور، سازمان بازرگانی یا دیگر نهادهای مربوطه باشد، سازمان نظام صنفی رایانهیی در هر صورت موظف به اجرای قوانین است.
ماکنالی ادامه داد: روش نوع سرویسهای ارائه شده از طرف شرکتهای سرویس دهنده میتواند روش مناسبی باشد که تمامی این مراکز را شناسایی و آنها را تحت پوشش نظارتی قرار دهیم.
وی در رابطه به گرایش جوانها به کافینتها نیز گفت: سختگیریهای بیش از اندازه خانوادهها، رقابتهای دوستانه، انگیزه های غیرعلمی و همچنین آزادی در کافینتها عاملی شده است که جوانها محیط خانه را رها کرده و برای انجام فعالیتهای خود به این مراکز مراجعه کنند.
با تمام این اوصاف با توجه به رویکردهای اخیر در جهت دولت الکترونیکی در صورت نبود این مراکز قطعا بسیاری از اقدامات انجام شده با مشکل مواجه میشود.
